گنجینه

مطالب مفید برای شما دوست عزیز

گنجینه

مطالب مفید برای شما دوست عزیز

گنجینه
طبقه بندی موضوعی

کانال گنجینه
اینستگرام گنجینه
آپارات گنجینه
پیوندهای روزانه

روزی حلال را اینگونه بدست بیاورید.

دوشنبه, ۲۱ دی ۱۳۹۴، ۱۰:۴۹ ق.ظ

چکیده:
این مقاله با عنوان رزق حلال و راه‌های به دست آوردن آن طراحی شده است. رزق از دیدگاه معصومین و قرآن همان رزق حلال معرفی شده است و بر اساس راهبرد توصیفی تنظیم شده است. در آن معیارهای طلب روزی و همچنین عوامل گشایش روزی را به طور مختصر بیان می کند. مباحث بعد از آن در مورد عوامل فقر و راه های دوری از آن می باشد و در نهایت به عواملی که منجر به گرایش افراد به سمت مال حرام می‌شود. به طور خلاصه بیان می‌گردد. در کل مقاله‌ی فوق تنظیم شده است، برای ارائه راه کارهای ساده برای به دست آوردن ثروت و خوشبختی و دوری افراد از فقر و تنگدستی و اگر افراد این راه‌ها را در زندگی خود پیش بگیرند، به راحتی می توانند خوشبختی و سعادت را در پیش روی خود داشته باشند.


کلید واژه‌ها: رزق، حلال، حرام، سعادت، فقر، ثروت، گشایش.

مقدمه:
همواره بشر به دنبال یافتن عوامل و آثار رفتار خویش بوده است، انسان‌ها علاقه مندند تا بدانند چه عواملی باعث تفاوت مالی میان آنها می شود و برای توسعه در روزی چه باید کرد، عالم خلقت بر اساس قانون علت و معلول آفریده شده و تمام ذرات آن با یکدیگر مرتبط هستند. زیباترین بیان در رابطه با علت‌های فقر و ثروت در سخنان بیشینیان دین آمده است. در آیات و خصوصاً در روایات اهل‌بیت عوامل فراوانی را برای گشایش روزی و فقر و تنگدستی برشمرده‌اند، اگر چه رابطه ی برخی از این عوامل با ثروت و فقر بر ما پوشیده است اما بی تردید گفتار آنان بهترین و زیباترین بیان در این رابطه است. گل های زیبایی را در باغی سرسبز تصور کنید که باران رحمت یکسان بر آنها می‌بارد. باغبان یکی از آنها آفت را می‌شناسد و در تغذیه و آبیاری گل‌ها می‌کوشد، هر روز طراوت وشادابی غنچه های شکفته، زبان عابران را به تحسین وا می دارد ، اما باغبان دیگر بی خبر از باغبانی، نه آبیاری مناسب را می داند و نه آفت زدایی می کند، گل‌های این باغ پژمرده و غم انگیز می شود.
اکنون گل وجود انسان نیز چنین است بهره‌های دنیوی، ثروت و نعمت‌های الهی همان باران رحمتی است که بر همگان می بارد، یکی برای داشتن گل‌های سرخ و زیبا، میوه های خوشبو و رنگین راه را می شناسد و از آفات و آسیب‌ها با خبر است، میوه فضیلت و کمال می‌چیند و گل‌های معرفت را پرورش می‌دهد. اما دیگری آسیب‌ها را نمی‌شناسد، سم‌های زهرآگین را برای تغذیه ی گل وجودش به کار می‌گیرد، بی خبر از آن که ریشه اش می‌سوزد و میوه‌هایش پست و غیرقابل استفاده می‌شود. آفات و آسیب‌های گل وجود انسانی، همان گناهان به ویژه مال حرام و لقمه‌ی حرام است.
نسیم رحمت الهی، همواره می وزد. اما تنها کسانی که با خورد و خوراک حلال، لطافت خویش را حفظ کرده اند، آن را احساس می کنند و با آرامشی وصف نشدنی در کنار ساحل امن نجات می نشینند و عاقبت طوفان زدگان حرام را نظاره می‌کنند. باغبانان حقیقی همان پیشوایان الهی، نیز بشر را از آلودگی به مال حرام، برحذر داشته‌اند و آثار ناگوار آن را یادآور شده‌اند.
پژوهش حاضر در هفت فصل تنظیم شده تا آفات روحی و جسمی مال حرام را تبیین کند، پرده از چهره‌ی زشت آن بردارد و میوه‌های ناخوشایند آن را معرفی کند و راه کارهای به دست آوردن روزی حلال و کلیدهای ثروت و خوشبختی را برای همگان بیان کند و علت‌های فقر و نداری را به طور کامل ذکر کند.


تبیین موضوع و ضرورت و اهمیت آن :

معنای لغوی رزق و روزی : روزی واژه ای است فارسی که به معنای خورد و خوراک روزانه و آن چه که روز به روز به کسی داده می‌شود و قسمت او می‌گردد و نیز ضروریات زندگی به کار رفته است. رزق واژه‌ای عربی است و معادل روزی می باشد که به معنای خوراک روزانه، نصیب و بهره به کار رفته است. در اصطلاح چیزی است که می توان از آن بهره برداری کرد. پس رزق چیز ی است که قابلیت بهره برداری دارد، در نتیجه رزق هر کس غیراز دارایی و ثروت اوست. پس رزق هر کس به میزان برخورداری او از نعمت است نه میزان دارائی اش. امیدواریم که این پژوهش مورد توجه همگان به شناخت موضوع رزق قرار گیرد و با ارائه آن افراد پژوهشگر پی به عظمت این مسأله ببرند، زیرا خداوند روزی خود را شامل حال همه‌ی بندگانش می کند.
و چون مال حرام پیوسته در روح و روان آدمی تأثیرات منفی می گذارد اینجانب موضوع را مهم دیدم و تحقیق فوق را تنظیم کردم تا بر اساس موضوعات ارائه شده در آن افرادی که نمی خواهند آلوده به حرام‌خواری شوند از آن استفاده نمایند و عوامل و زمینه های گرفتاری در مال حرام را بشناسند. ضرورت تحقیق به این جهت بود که بسیاری از افراد از زمینه ها و عوامل به دست آوردن مال حلال ناآگاه هستند.


فواید و اهداف تحقیق:

این تحقیق که شامل راه کارهای فراوان برای دستیابی به رزق حلال و عوامل گشایش روزی و به دست آوردن ثروت و خوشبختی استو اساسی‌ترین عواملی که منجر به فقر انسان می شود در آن بیان شده است و به افراد نشان می‌دهد که چگونه از فقر خود جلوگیری کنند. هدف از نوشتن این تحقیق این است که پرده از چهره ی زشت مال حرام برداشته شود و آفات روحی و جسمی آن به مردم نشان داده شود تا مردم آنها را بشناسند و از میوه های ناخوشایند آن باخبر شوند.


پیشینه و سابقه‌ی تحقیق :

طی تحقیق و پژوهشی که بنده پیرامون موضوع رزق داشتم دریافتم که کتاب‌های اخلاقی فراوانی در زمینه‌ی رزق وجود دارد که با توجه به مطالعه ی آن ها و بزرگترین منبع شیعه قرآن کریم دریافتم که رزق از زمان خلقت آدم وجود داشته و در بسیاری از آیات قرآن نیز آمده است که به یک نمونه از آن اشاره می‌کنیم:
که خداوند در سوره‌ی نوح می‌فرماید: به آنان گفتم: از گناهان خویش در پیشگاه الهی استغفار کنید که او آمرزنده است، تا باران آسمان پشت سرهم بر سر شما فرو ریزد و شما را با اموال و فرزندانتان کمک کند و باغ و نهر ها را برای شما قرار دهد.
اینجانب با تحقیقی که راجع به موضوع رزق داشته کتاب های جامع و کاملی از جمله:
ـ گشایش روزی از محمدعلی قاسمی، که عناوین به کار برده در آن عبارتند از : ارزش تلاش برای روزی حلال، کلیدهای ثروت و خوشبختی و غیره ذکر شده است.
همچنین کتاب‌های روزی حلال از محمدعلی قاسمی، عوامل فقر، عوامل گرایش به مال حرام و فضیلت اجتناب از مال حرام و موارد دیگر است، یافت شده است.
همچنین کتاب‌هایی مثل میزان الحکمه، بحارالانوار، اصول کافی و موارد بسیار دیگر به که عنوان فقر و راه‌های دوری از آن و عوامل گشایش روزی از دیدگاه معصومین اشاره شده است به عنوان منابع معتبر مورد استفاده قرار گرفته شده است.


ساختار و محدوده‌ی تحقیق :

در این تحقیق سعی شده که از آیات و روایات متنوع استفاده شود و برای این که مطالب انسجام کاملی داشته باشند، تحقیق خود رابه ۷ فصل تقسیم کردم :
۱) فصل اول: کلیات تحقیق که شامل ۸ قسمت می باشد.
۲) فصل دوم: معیارهای طلب روزی از دیدگاه معصومین و آیات
۳) فصل سوم : عوامل گشایش روزی.
۴) فصل چهارم: عوامل فقر از دیدگاه معصومین و آیات
۵) فصل پنجم: راه های دوری از فقر.
۶) فصل ششم: عوامل گرایش به مال حرام.
۷) فصل هفتم: نتیجه گیری، پیشنهادات و منابع.


سؤالات اصلی و فرعی : 


سؤال اصلی :
رزق حلال و راه های به دست آوردن آن کدامند ؟


سؤالات فرعی :
۱٫ معیارهای طلب روزی کدامند؟
۲٫ اقسام رزق کدامند؟
۳٫ قرآن کریم واژه رزق را چگونه بررسی می‌کند؟
۴٫ عوامل رساننده و افزاینده روزی چه چیزهائی هستند؟
۵٫ عوامل روزی کدامند؟
۶٫ ارزش تلاش برای روزی حلال چه چیزهایی است؟
۷٫ کلیدهای ثروت و خوشبختی کدامند؟
۸٫ عوامل گرایش به مال حرام چیست؟
۹٫ فضیلت اجتناب از مال حرام چه چیزهایی می‌باشد؟
واژگان کلیدی :
الف ) رزق: روزیش داد.
رزق : چیزی است که می توان از آن بهره برداری کرد. (محمدبندر ریگی، المنجد الطلاب ، ص ۱۸۹٫)
ب) حلّال: مبالغه حّال یعنی بسیار گره گشا، حل کننده.
الحلّ: حلال بودن، ضد حرام، واجب شدن کار.(همان، ص ۱۰۹٫)
پ) حرام: محرومش کرد.
حَرَّم: ممنوعش کرد، تحریم کرد.
الحرم : ممنوع کردن، حرام. (همان، ص ۹۴٫)
ت) الفقر: نداری، تنگ دستی، بینوایی، غم و اندوه.
الفقیر: محتاج، ندار، جمع آن فقراء است. (همان، ص ۴۲۳٫)
ث) سعاده: سعادتمند شد، کامیاب شد.
السعاده :‌خوشبختی و سعادت.(همان ، ص ۲۴۴٫)
ج) گشایش:
۱ـ وسعت یافتن.
۲ـ روزی فراخ بدست آوردن.
۳ـ رها شدن، خلاص گردیدن.
۴ـ فتوح، حاصل شدن.(محمد معین، فرهنگ فارسی معین، ص ۲۲۷۵٫)
مشکلات و موانع تحقیق :
ـ نبود کتابخانه‌های مجهز در نزدیکی محل زندگی.
ـ‌کمبود استاد و راهنمای مجرب.
ـ‌ بارداری و مشکلات بعد از زایمان.
ـ کمبود امکانات مالی لازم جهت تایپ مطالب جمع آوری شده.
معیارهای طلب روزی از دیدگاه معصومین و آیات:

معنای رزق و روزی:


روزی:
واژه‌ای است فارسی که به معنای خوراک روزانه آنچه روز به روز به کسی داده می‌شود و قسمت او می‌گردد و نیز ضروریات زندگی به کار رفته است.


رزق:
واژه ای است عربی و معادل روزی است که به معنای خوراک روزانه، نصیب و بهره به کار رفته است.
در اصطلاح، رزق چیزی است که می توان از آن بهره‌برداری کرد و کسی نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد.
بنابراین رزق چیزی است که قابلیت بهره برداری دارد، در نتیجه رزق هر کس غیر از دارائی و ثروت اوست. پس رزق هر کس به میزان برخورداری او از نعمت ها است نه میزان دارائی اش(محمدعلی قاسمی، گشایش روزی، ص ۱۹٫)


اقسام رزق:
«رزق را دارای چهار نوع برشمرده اند : رزق مضمون، رزق مقسوم، رزق مملوک، رزق موعود».
رزق مقسوم : رزقی است که در ازل تقسیم شده و در لوح محفوظ نوشته شده است . (۱)
رزق مملوک : رزقی است که در ملکیت شخص در آمده است.
رزق موعود: رزق خاصی است که خداوند، صالحان و عابدان را به آن وعده داده است.
رزق مضمون : خوردنی و نوشیدنی است که به اندازه مورد نیازانسان ازطرف خداوند ضمانت شده است . (۲)
در تقسیم بندی دیگری، می توان رزق را دو نوع ظاهری و باطنی یا به عبارتی مادی و معنوی تقسیم کرد:
رزق مادی : مانند خوردنی‌ها و پوشیدنی ها.
رزق معنوی : مانند علوم و معارف ، نبوت و … . (۳)
بسیاری از دانشمندان اسلامی فرمودند که در آیات الهی و احادیث پیشوایان، واژه ی رزق به معنای رزق حلال است،‌ به این معنا وقتی خداوند در آیه‌ای می فرماید: «مؤمنان کسانی هستند که: ینفقون مما رزقناهم؛(۴) . از آن چه به ایشان روزی کردیم انفاق می کنند»، یعنی از روزی حلال خویش به دیگران می‌دهند.
از دیدگاه حضرت علی (ع) روزی بر ۲ قسم است: «آن که تو را می‌خواهد و آن که تو او را می‌جویی. کسی که دنیا را می خواهد، مرگ نیز او را می طلبد تا از دنیا بیرونش کند وکسی که آخرت خواهد، دنیا را می طلبد تا روزی او را به تمام بپردازد.( محمد دشتی، نهج البلاغه، حکمت ۴۳۱)(۵)


رزق در قرآن کریم:
واژه‌ی رزق در قرآن نیز مورد استفاده قرار گرفته است به عنوان نمونه به چند آیه اشاره می کنیم :
«و لا تمدن عینیک الی ما متعنا به ی ازواجاً منهم زهره الحیوه الدنیا لنفتنهم فیه و رزق ربک خیرٌ وأبقی».(۶)
هرگز چشم خود را به نعمت‌های مادی که به گروه‌هایی از آنان داده ایم، میفکن که این‌ها شکوفه‌های زندگی دنیا است و برای این است که آنان را بیازمائیم و روزی پروردگارت بهتر و پایدارتر است.
«و لو بسط الله الرزق لعباده لبغوا فی الارض و لکن ینزل بقدر ما یشاء انه بعباده‌ی خبیرٌ بصیر».(۷)
اگر خداوند روزی را برای همه بندگانش گسترش دهد، آنان در زمین طغیان می کنند، از این رو به مقداری که می خواهد نازل می کند، او نسبت به بندگانش آگاه و بینا است.


معیار گستردگی و تنگی روزی:

هرگز نباید تصور کرد که وسعت رزق دلیل بر محبت خداوند و یا تنگی معشیت دلیل بر خشم و غضب او است، زیرا خداوندگاه انسان را به وسعت روزی آزمایش می‌کند و اموال سرشاری در اختیارش قرار می دهد و گاه با تنگی معیشت میزان مقاومت و پایمردی او را روشن می‌سازد و آنها را از این طریق پرورش می‌دهد.(۸)
سرمایه و ثروت، گاهی زمینه ساز فساد و گناه می شود، زیرا وقتی انسان‌ها خود را بی نیاز از خداوند می‌بینند، طغیان می کنند. «إن الانسان لیطغی أن رءاه استغنی؛ همانا انسان طغیان می‌کند، زیرا خود را بی نیاز می‌بیند، گاهی ثروت مایه بلا و عذاب جان صاحبان آن‌هاست و هر گونه آرامش واستراحت را از آنها می‌گیرد. چنانچه قرآن کریم در این باره می فرماید :
«فلا تعجبک اموالهم و لا اولادهم انما یریدالله لیعذبهم بها فی الحیاه الدنیا و تزهق انفسهم و هم کافرون». (۹)
فزونی اموال و اولاد آنها تو را در شگفت فرو نبرد، خدا خواهد آنان را به این وسیله در زندگی دنیا مجازات کند و در حال کفر بمیراند. در جایی دیگر خداوند در قرآن کریم می‌فرماید‌:
«ایحسبون انما نمدهم به من مال و بنین نسارع لهم فی الخیرات بل لا یشعرون)) (۱۰)
آیا آنان چنین می‌پندارند که امـوال و فرزنـدانی را که به آنها دادیـم برای ایـن است که درهـای خیـرات را به رویـشان بگشائیـم، چنین نیـست آنهـا نمی فهمند».


نقش تلاش انسان‌ها در تقدیر روزی:

نباید از آیاتی که در زمینه ی تقدیر و اندازه گیری روزی به وسیله ی پروردگار آمده چنین استنباط کرد که تلاش‌ها و کوشش‌ها نقشی در این زمینه ندارند و این‌ها را بهانه‌ی تنبلی و فرار از زیر بار مسئولیت‌ها و مجاهدت‌ها در مقیاس فرد و اجتماع قرار داد، که این پندار بر ضد آیات فراوانی از قرآن مجید است که سعی و کوشش را معیار موفقیت‌ها شمرده است(۱۱).
همانگونه که در آیات قرآن آمده است :
«لئن شکرتم لأزدینکم (۱۲)»
هرگاه شکر نعمت‌ها را به جا آوردید و آن را در مصرف واقعی صرف کنید، نعمت را بر شما افزون می کنم.
در جایی دیگر خداوند فرموده است که مردم باید همواره برای کسب روزی تلاش کنند:
«هو الذی جعل لکم الارض ذلولاً فامشوا فی مناکبها و کلوا من رزقه(۱۳)».
او کسی است که زمین را تسلیم و خاضع در برابر شما قرار داد تا بر پشت آن راه بروید و از رزق آن استفاده کنید.


قدرت خدا در روزی رسانی:

از امام علی (ع) پرسیدند : اگر در خانه ی مردی را به رویش ببندند روزی او از کجا خواهد آمد؟ فرمود: از آن جایی که مرگ او می آید(۱۴).
همانگونه که در آیه‌‌ی «إن الله هوالرزاق ذوالقوة المتین(۱۵) »؛همانا خداوند روزی دهنده و صاحب قدرت محکم است، آمده است.


خداوند روزی رسان:

از امام علی (ع) پرسیدند که چگونه خدا با فراوانی انسان‌ها به حسابشان رسیدگی می‌کند؟ حضرت پاسخ دادند :
آن چنان که با فراوانی آنان روزیشان می دهد! و باز پرسیدند: چگونه به حساب انسان‌ها رسیدگی می کند که او را نمی بینند؟ فرمود: همان گونه که آنان را روزی می‌دهد و او را نمی‌بینند(۱۶).
قرآن تأکید دارد که انسان‌ها روزی بخش خود را تنها خدا بدانند و از غیر او تقاضا نکنند و به دنبال این ایمان و توکل بر نیرو و تلاش و سعی خود متکی باشند همانگونه که در ذیل آیه‌ی: «هل من خالق غیرالله یرزقکم من السماء و الارض(۱۷)»
آیا خالقی غیر از خدا وجود دارد که شما را از آسمان و زمین روزی دهد.
«فابتغوا عندالله الرزق(۱۸)»تنها روزی را نزد خدا بجوئید.


معنای وسیع تر روزی:

روزی معنی وسیعی دارد که روزی های معنوی را نیز همانگونه که بیان کردیم در بردارد، بلکه روزی اصلی همین روزی معنوی است، در دعاها تعبیر به رزق در مورد روزی‌های معنوی بسیار به کار رفته است، در مورد حج می‌گوئیم‌: اللهم ارزقنی حج بیتک الحرام. در مورد توفیق اطاعت و دوری از معصیت آمده: اللهم ارزقنی توفیق الطاعه و بعد المعصیه(۱۹). در دعاهای روزه ماه مبارک رمضان می خوانیم:
« اللهم ارزقنی فیه طاعه الخاشعین»(۲۰).
هدف این است که با تمام تلاش ها و کوشش ها باز به روشنی می بینیم دست دیگری نیز در کار است که گاه نتیجه ی تلاش ها بر باد می رود و گاه به عکس، تا مردم فراموش نکنند در پشت عالم اسباب، دست قدرت« مسبب الاسباب» کار می کند.

ارزش تلاش برای روزی حلال:

طلب حلال در مقام جهاد:
اسلام کار را یک نوع جهاد در راه خدا می داند.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:«‌کسی که در راه کسب روزی حلال برای خانواده اش تلاش کند مجاهد و حرکت کننده در راه خداست»(۲۱).


کسب حلال و شرافت:

کار و تلاش مشروع برای کسب روزی حلال هر چه که باشد، باز موجب شرافت و کرامت انسان می شود و بهتر از آن است که انسان دست خویش را پیش از دیگران دراز کند و سربار آنان باشد.
پیامبر اکرم(ص) در این باره فرمودند: «اگر انسان هیزم را بر پشت خویش حمل کند، بهتر از آن است که دست گدائی پیش دیگران درازکند که معلوم نیست، چیزی به او بدهند یا ندهند ».


کسب حلال بهترین عبادت:

از دیدگاه پیشوایان معصوم علیهم السلام اگر نیت‌ها خالص باشد و کار از راه حلال صورت گیرد، همه کارهای انسان رنگ الهی به خود می گیرد و ارزشی غیر قابل وصف پیدا می‌کند.
رسول خدا (ص) می‌فرماید:«عبادت دارای هفتاد جزء است که با فضیلت‌ترین آنها طلب روزی حلال است»(۲۲).


عوامل رساننده و افزاینده روزی:

از دیدگاه معصومین عوامل فراوانی ذکر شده که باعث زیادشدن روزی می شود:
امام صادق فرمودند:من حسن بره اهل بیته زیدفی رزقـه»(۲۲) ؛هرکه باخـانـواده‌ی خود نیکوکار باشـد، روزیـش زیـادمی شود.
امام صادق(ع) در جایی دیگر فرمودند: « ان البر یزیده فی الرزق»(۲۳)؛ نیکوکاری، روزی را زیاد می‌کند.
امام علی(ع) فرمودند: «والعسر لیفسد الاخلاق، التَّسهل یدرالارزاق»)(۲۴)؛
سختگیری، اخلاق را تباه می‌کند، آسان گیری (براهل و عیال و معاملات) روزی‌ها را سرازیر می کند.
امام باقر(ع) فرمودند: « الزکاه تزید فی الرزق»(۲۵)؛ زکات دادن روزی را زیاد می کند.
امام علی در جایـی دیگر فرمـودند:«من حسنت نیتـه، زید فی رزقه»(۲۶)
هر که خـوش نیـت باشد، روزیـش زیـاد می‌شود.
پیامبر اکرم فرمودند :‌« صدقه زیاد بدهید، تاخداوند به شما روزی بدهد».(۲۷)


حکم کسب درآمد حلال:

رسول خدا(ص) فرمودند: «طلب الحلال فریضیة علی کل مسلم و مسلمة»(۲۸)؛ کسب درآمد حلال بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است.
رسول خدا(ص) فرمودند: «طلب الحلال جهاد»(۲۹)؛ کار کردن برای کسب درآمد حلال جهاد است.

عوامل روزی بر:

امام باقر(ع) فرمودند : «ان العبد لیذنب الذنب فیزوی عنه الرزق»(۳۰)
بنده گناه می کند و به سبب آن روزی از او زده می شود.
دیدگاه پیامبر راجع به عاملی که روزی را از بین می برد این است که ایشان فرمودند:
«هرکه حقی از حقوق برادر مسلمان خود را پایمال کند، خداوند برکت روزی را بر او حرام گرداند مگر آن که توبه کند». (۳۱)
امام صادق(ع) فرمودند: «کثرهُ السحت یمحق الرزق» ؛ حرامخواری زیاد، روزی را می برد. (۳۲)


بهترین روزی:

بهترین روزی آن است که انسان را کفایت کند. از پیامبر خدا رسول اکرم (ص) روایت شده است:
«طوبی لمن أسلم و کان عیشه کفافاً»(۳۳) ؛ خوشا به حال کسی که مسلمان باشد و زندگیش به قدر کفاف.
رسول خدا فرمودند : «بهترین روزی آن است که به قدر کفایت باشد»(۳۴).


بسندگی به کفاف:

امام علی (ع) فرمودند:« آن کس که به اندازه کفاف بسنده کرد، به آسایش دست یافت و از زندگی آسان و خوشی برخوردار شد»(۳۵).
امام صادق(ع) فرمودند: «در انجیل آمده است که عیسی (ع) عرض کرد:«بار خدایا! صبح یک گرده‌ی نان جو، شب گرده‌ای دیگر مرا روزی فرما و بیش از این روزیم مده که دچار طغیان شوم»(۳۶).

فقر از دیدگاه پیشوایان دین:

۱ـ‌ فقر و بدبختی :

واژه «بدبخت» به معنای کسی است که دارای بخت و اقبال بد باشد، از این رو به کسی که مصیبت‌ها، فلاکت و رنج فراوان دارد بدبخت می‌گویند. در میان گفتار پیشوایان دین یکی از عوامل بدبختی فقر و تهیدستی است.
امام علی می‌فرمایند:«الفقر مع الدین الشقاء الاکبر(۶۷) ؛ازبزرگترین بدبختی‌ها این است که بدهکاری با فقرهمراه شود.

۲ـ فقر و نداری :

امام علی (ع) می‌فرماید:«هشدار! آگاه باشید که از جمله بلاها و بدبختی‌ها تهیدستی و نیازمندی است»(۶۸).
امام صادق(ع) می فرماید:«خدایا! از نداری و از دست دادن توان اقتصادی ودرذلت افتادن به تو پناه می برم»(۶۹). آری در این سخنان فقر همان نداری و نیازمندی است که باید از عواقب شوم و ذلت بار آن به خداوند متعال پناه برد و از او که روزی دهندة همه ی موجودات است درخواست نمود تا وسعت رزق و آسایش عنایت فرماید.

۳ـ فقر و وابستگی :

انسان ناچار از برآوردن بسیاری از نیازهای مادی و معنوی خود و خانواده است، ازاین رو اگر خود نتواند کمبودهای زندگی را تأمین کند، وابسته به دیگران خواهد شدو وابستگی به افراد ثروتمند پیامدهای مناسبی نخواهد داشت.
امام سجاد(ع) به پیروان خویش فرمان می دهد که:« اظهر الیاس من الناس فان ذلک من الغناء و اقل طلب الحوائج إلیهم، فان ذلک فقر حاضر»(۷۰). امید خویش را از مردمان ببر، که این یک بی نیازی است و از درخواست کردن حاجت از ایشان بکاه که خواستن فقری حاضر است.

۴ـ فقر و تلخ کامی:

دنیا برای انسان خانه‌ی بسیاری از مشقت‌ها و تلخ کامی‌هاست، دردها، رنج‌ها، مریضی‌ها، بی‌عدالتی‌ها و … همه و همه تلخی هایی است که کم و بیش در طول زندگی هر انسانی، او را به مشقت وا می‌دارد. اما گاه کمبود وسائل لازم زندگی، غذا، لباس و مسکن بحرانی می آفرینند که هیچ گاه از صفحه‌ی ذهنش محو نمی‌شود.
امام صادق (ع) به نقل ازلقمان حکیم می فرماید: «و ذقت المرارات کلها، فما ذقت شیئاً اَمْرَّ من الفقر»(۷۱). مزه ی تمام تلخی ها را چشیدم، ولی چیزی تلخ‌تر از فقر به ذائقه ام نرسید.

۵ـ فقر و ذلت:

یکی از آثار ناخوشایند فقر، دیدگاهی است که عموم مردمان نسبت به فقیر دارند، تحمل نگاه‌های تحقیر آمیز همراه با ترحم گاه سخت تر از فقر و نداری است.
امام علی (ع) می فرماید:«‌القلهُ ذلهٌ»(۷۲) ؛ کمبود امکانات اقتصادی ، ذلت آور است.

۶ـ فقر و پریشانی:

در سخن پیشوایان معصوم، فقر سبب پریشانی و غم و اندوه معرفی می شود. تاکنون از سخنان امامان معصوم علیهم السلام دریافتیم که محرومیت از امکانات ضروری زندگی، ریشه‌ی پریشانی، از دست دادن جایگاه اجتماعی، تلخ کامی، وابستگی و بدبختی و بسیاری از پیامدهای دیگر می‌شود، از این رو از انسان‌های مؤمن و غیرمؤمن خواسته شده است برای به دست آوردن روزی و توسعه دادن امکانات اقتصادی بکوشند و آن را در راستای اهداف معنوی خویش به کار بگیرند.
امام صادق(ع) می‌فرمایند: «کسی که معشیت توسعه یافته ندارد، عقل و اندیشه‌اش آشفته، دلش مشغول و زندگی اش نابسامان و ناقص است»(۷۳).
به فرموده‌ی امام علی (ع):«ان الفقر مدهله للنفس، مدهشة للعقل، جالب للهموم»(۷۴) ؛ فقر نفس را پریشان و عقل را حیران می‌سازد و باعث هجوم غم ها می شود.

عوامل فقر:

بسیاری از کارهای حرام و مکروه باعث فقر وتنگدستی می‌شود، کسی که خواستار گشایش در روزی است، ابتدا باید از این رفتارها دوری کند، سپس با تلاش و کوشش و با امید و توکل به خداوند، به دنبال رزق خود برود. اکنون عوامل فقر و تنگدستی را به ترتیب اهمیت یادآوری می‌کنیم:

۱ـ گناه:

یکی از عوامل کاهش روزی گناه و معصیت الهی است. هر گناهی کیفر و آثاری دارد که در دنیا و آخرت دامن گیر انسان می شود.
امام رضا (ع) می‌فرماید: «ان مؤمنَ لینوی الذنب فیحرم رزقه»(۷۵) ؛
همانا مؤمن نیت گناه می‌کند و از رزقش محروم می شود.
امام باقـر(ع) می‌فـرماید: «ان العبد لیذنب الذنب فیزوی عنـه الرزق»(۷۶) ؛
بنـده مرتـکـب گنـاه می‌شود، روزی وی ازاو زده می شود.
امام علی (ع) می فرمایند: «توقوا الذنوبَ فما من بلیَّه و لانقص رزق الا بذنب حتی الخرش والکبوه و المصیبه»(۷۷) ؛ از گناهان بپرهیزید، زیرا هیچ بلا و کم شدن روزی حتی خراش‌ها و زخم‌های بدن و سقوط و افتادن و هر مصیبتی از گناهان سرچشمه می گیرد. هنگامی که انسان با گناه و معصیت های الهی از ساحت مقدس خداوند فاصله می گیرد، رزق و روزی حلال هم که در سایه توجه به خدا به دست می آید، از دسترس او دور می شود و زندگی او رنگ خدایی را از دست داده و رنگ شیطانی و زشتی به خود می گیرد و مصداقی از آیه:«‌و من اعرض عن ذکری فإن له و معیشه ضنکا»(۷۸) هرکس از یاد من روی گرداند زندگی ذلت باری خواهد داشت» می گردد.
حضرت صادق (ع) می فرماید: «مؤمن به خاطر قصد و نیت گناه از روزی خویش محروم می‌شود»(۷۹).

۲ـ کفران نعمت :

از عوامل کاهش روزی، کفران نعمت‌های الهی است، قرآن کریم در این باره می‌فرماید: خداوند قریه‌ای را به عنوان مثال مطرح می نماید که دارای امنیت و آسایش بودند و روزی فراوانی به ایشان می‌رسید، آنان نسبت به نعمت‌های الهی کفران ورزیدند، از این رو خداوند لباس گرسنگی و ترس را بر آنان پوشاند(۸۰).
هنگامی که شخص کفران نعمت می کند، لیاقت داشتن آن را ندارد، خداوند نیز رحمت و نعمت خویش را از او دریغ می کند. کفران نعمت تنها به ناسپاسی زبانی نیست، بلکه به کار بستن نعمت های الهی در غیر مسیر طاعت و بندگی و خدمت به خلق خدا، از نمونه‌های بارز کفران و ناسپاسی در مقابل نعمت های الهی است.
اسراف و دور ریختن نعمت و به کارگرفتن اعضای بدن در مسیرگناه، چشم در نگاه به نامحرم، زبان در گفتن ناحق و غیبت و دروغ و… دست در ظلم به دیگران، اندیشه در گناه، گوش در شنیدن آن چه حرام است و استفاده از اموال در گناه و عصیان، همه و همه مصداق کفران و ناسپاسی نعمت پروردگار است(۸۱).

۳ـ اسراف :

اسراف یعنی خارج شدن از مسیر طبیعی، هنگامی که نعمت‌ها را در غیر مسیر آن به کار بگیریم رشد نمی‌کند، بلکه به سوی زوال پیش می رود.
امیرالمؤمنین علی (ع) می فرمایند:« اسراف سبب فقر و نیازمندی است و میانه روی باعث بی نیازی می شود»(۸۲).

۴ـ احتکار :

پیامبر اکرم(ص) می فرمایند:«‌هرکس کالای مسلمانان را احتکار کند، خداوند متعال او را به جذام مبتلا کرده و از جهت مالی نیز ورشکسته می شود»(۸۳).

۵ـ ربا :

از عوامل دیگر فقر ربا خوردن است، خداوند برکت را از سود به دست آمده از معامله و قرض ربوی، برداشته است.
عثمان به عیسی نقل می کند شخصی به امام صادق عرض کرد: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: یمحق الله الربا و یربی الصدقات؛ خداوند ربا را نابود کرد، ولی صدقات را زیاد می‌کند». ولی می‌بینیم که بعضی ربا می خورند و اموالشان به ظاهر زیاد می شود. امام در پاسخ فرمودند: «چه نابودی از این بالاتر که یک درهم ربا دین انسان را نابود می‌کند و اگر توبه کند، باز هم اموالش از بین رفته و نابود می‌شود»(۸۴).

۶ـ تظاهر به فقر:

برخی افراد در هر سخن و صحبتی خویش را فقیر و تهی دست جلوه می‌دهند، این رفتار ناپسند خود ناسپاسی در پیشگاه الهی است، بلکه جلوه ای از زشت ترین درویی‌ها است.
پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: «من تفاقر افتقر»(۸۵)؛ کسی که خود را به فقرو تهی دستی بزند، فقیر و نیازمند می‌شود.
امیرالمؤمنان علی(ع) می فرمایند:« تظاهر به فقر، سبب فقر می شود»(۸۶).

۷ـ درخواست از دیگران :

یکی از عوامـل فقر این است که انسان خدای متعال را فرامـوش کند و تصـور کند که
دیگران بدون خواست خداوند می توانند حاجت او را برآورند، خداوند این گونه افراد را به همان کسی واگذار می کند که امید دارند و دیگر یاری خویش را از آنان دریغ می کند.
امیرالمؤمنان علی (ع) می فرمایند:« درخواست از دیگران کلید فقر است و روزی را نابود می کند»(۸۶).
در سخنی از رسول اکرم در این باره آمده است که ایشان فرمودند:« هرکس درخواهش را به روی خویش بگشاید، خداوند نیز در فقر را به سوی او باز می کند»(۸۷).
پیامبر اکرم (ص) در سخن زیبای دیگری می فرمایند:« هرکس اظهار نیاز به دیگران نکند، خداوند بی نیازش می کند، هرکس خود را از حرام باز دارد خداوند او را پاک می گرداند، هرکس از خدا مسألت کند، عطایش می کند و هر کسی که در سؤال و درخواست را به روی خود بازکند، خدا در هفتاد نوع فقر را به روی او می گشاید که کوچکترین آنها با هیچ چیزی بسته نمی‌شود»()۸۹٫

۸ـ ظلم و ستم :

دنیا خانه مکافات عمل است، هرچه را انجام می دهیم به خودمان بر می گردد، ظلم و ستم زودتر از هر چیزی در سرنوشت انسان تأثیر گذار است.
امیرالمؤمنان علی(ع) می فرمایند:«‌در ظلم کردن همین بس که نعمت‌ها را از انسان دور می‌کند، ظلم قدم‌ها را می‌لغزاند، ملت‌ها را نابود ساخته و نعمت‌ها را سلب می کند»(۹۰).
امام صادق(ع) نیز می فرمایند:«از جمله گناهانی که نعمت‌ها را دگرگون می‌سازد، ستم و سرکشی است»(۹۱).

۹ـ تنبلی، کسالت و تن پروری:

یکی از عوامل فقر وتنگدستی، تنبلی و تن پروری است، وقتی انسان از قدرت جسمی و فکری خود بهره نگیرد و بیشتر به فکر خورد و خوراک و استراحت و خوش گذارانی باشد، باید منتظر نیازمندی و نداری باشد.
امیرالمومنان علی (ع) می فرماید:« هنگامی که کسالت و ناتوانی با هم پیوند می خورند، نتیجه‌ی این پیوند فقر و تنگدستی است»(۹۲).

۱۰ـ تحقیر نعمت‌ها :

نباید به کوچک بودن و کم بودن نعمت نگاه کرد، بلکه باید به فرستنده و عطاکننده‌ی آن نگریست، گاهی شخص بزرگی تنها یک کتاب را به انسان هدیه می‌کند ولی انسان تا آخر عمر از آن محافظت می‌کند و آن را گرامی و سبب افتخار می‌داند. چه بسا نعمت‌های کوچکی که سبب و راهی به نعمت‌های بزرگ می‌شود و بی توجهی و بی ارزش دانستن آنها محرومیت می‌آورد.
امام رضا(ع) می‌فرمایند: «لاتستقلوا قلیل الرزق فتحرموا کثیره»(۹۳) رزق و روزی کم راناچیز می‌شمارید، زیرا این کار شما را از نعمت‌های فراوان محروم می سازد.

۱۱ـ نفرین پدر و مادر:

همانطور که نیکی به پدر و مادر انسان را ثروتمند و عاقبت به خیر می‌کند، آزار و رنجاندن آنها سبب فقر و تهیدستی می شود، بی شک نفرین آنها دامن انسان را می‌گیرد و باعث ذلت و خواری و فقر می‌گردد.
رسول خدا(ص) می فرماید:«از نفرین پدر و مادر دوری کنید، زیرا به طورحتم به اجابت می‌رسد و تأثیر نفرین آن‌ها از شمشیر برنده‌تر است»(۹۴).
حضرت کاظم در بیان آثار نارضایتی و عقوق والدین می‌فرماید: «العقوق یعقب القله و یؤدی الی الذله»(۹۵)؛ عقوق والدین کمی و تنگ دستی را به دنبال دارد و انسان را به ذلت وخواری می‌کشاند.

۱۲ـ بی توجهی به نیازمندان :

خداوند عالم را بهم پیوسته و موجودات را محتاج به یکدیگر آفریده است، انسان‌ها نیازمند یکدیگرند و بر یکدیگر حق وحقوقی دارند، وقتی کسی ثروتمند می شود باید به دیگران توجه کند و نیاز آنها را برآورد.
رسول خدا(ص) فرمودند: «کسی که نعمتش افزون می شود نیاز مردمان نیز به او فراوان می‌شود، اگر نیاز آنها را برآورد نعمت‌های فراوان دیگری به او می‌رسد، ولی اگر این کار را نکند، آن چه را دارد از دست می‌دهد»(۹۶).

۱۳ـ حرام‌خواری :

چقدر انسان‌ها به دنبال ثروت اگر چه حرام می گردند و به هردری می زنند تا مال و منالی جمع کنند، اما غافل از آن که خداوند برکت را از مال حرام  برداشته است و آن را مایه ی فقر و نیاز قرار داده است.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:«هرکس مالی را از راه نامشروع و حرام به دست آورد، خدای متعال او را فقیر و نیازمند می سازد»(۹۷). در سخن زیبای حضرت صادق(ع) حرامخواری مایه‌ی نابودی روزی حلال معرفی شده است؛ «کثره السحت یمحق الرزق»(۹۹)؛ حرامخواری زیاد روزی را نابود می کند.

۱۴ـ‌ اظهار حرص :

انسان‌ها باید وظیفه ی خویش را انجام دهند و بقیه‌ی کارها را به خالق بی همتا وا گذارند، حرص فراوان و آرزوهای دراز، هیچ تأثیری در سرنوشت نیک و دستیابی به ثروت ندارد، بلکه باعث فقر و تنگدستی میشود.
امیرالمؤمنان (ع)می فرمایند:«اظهار الحرص یورث الفقر»(۱۰۱)؛‌اظهارکردن حرص باعث فقر وتنگدستی می شود.

۱۵ـ‌ عادت به دروغ و قسم دروغ‌:

برخی انسان‌ها برای فروختن جنس خود چند قسم دروغ می خورند و تا آنجا پیش می‌روند که قسم دروغ به عادتی همیشگی برای آنان تبدیل می شود، آنان دروغ می‌گویند تا به اهداف خویش دست یابند، اما غافل از آن که کارگردان عالم وجود، خیر و برکت را در صدق و راستی قرار داده است.
رسول خدا (ص) می فرمایند: «الکذب ینقص الرزق»(۱۰۲)؛ دروغ گفتن روزی انسان را کم می‌کند.

۱۶ـ ترک جهاد:

«جهاد» دارای ارزش و جایگاه ویژه ای است و ترک آن آثار و پیامدهای ناگواری به دنبال دارد از جمله آثار آن فقر وتنگدستی است.
امام صادق (ع) به نقل از پیامبر (ص) می فرمایند: «بهشت دری دارد که به نام مجاهدان نامیده شده است و هنگامی که مجاهدان با سلام های خود به آن می رسند، باز می‌شود و آنان وارد می‌شوند، فرشتگان به آنان خوش آمد می‌گویند. سپس فرمودند:هر کس که جهاد را ترک کند، خوار و ذلیل می شود و در زندگی فقیر و تهیدست می گردد و دینش از بین می رود»(۱۰۳).

۱۷ـ نپرداختن قرض از ترس فقر:

امام باقر (ع) می‌فرمایند: «اگر کسی قدرت وتوانایی پرداختن بدهکاری خود را دارد، اما از ترس فقر از پرداختن آن امتناع می‌ورزد، خدای متعال در همان حال نیز می تواند او را فقیر و نیازمند سازد»(۱۰۴).
بسیاری از فکرهای انسان ها و پیش بینی آنها بر اساس حقیقت و واقعیت‌ها نیست، انسان‌ها قرض و مال مردم را نمی‌پردازند و فکر می‌کنند این کار باعث فقرآنان می شود، در حالی که همه اتفاق‌ها، فقر و ثروت، در اختیار قدرت خداوند متعال است و اوست که در هر حالی می تواند انسان را فقیر سازد و یا توانگر کند.

۱۸ـ گوش کردن موسیقی:

یکی از عوامل فقر گوش دادن به موسیقی حرام است که نفاق را در پی دارد.
امیرالمومنین علی(ع) می فرماید: «گوش کردن زیاد موسیقی، فقر و تهیدستی را به دنبال دارد»(۱۰۵).

۱۹ـ تلاوت نکردن قرآن :

همانگونه که تلاوت قرآن باعث گشایش روزی می شود، تلاوت نکردن و فاصله گرفتن از قرآن روزی را کاهش می دهد.
رسول خدا(ص) در این باره می فرماید: «بهره ای از قرآن، برای خانه‌های خود قرار دهید، زیرا در خانه ای که قرآن تلاوت می شود، گشایش و آسایش و نیکی به اهل آن خانه رو می کند، اموال ساکنان آن فراوان می‌شود. اما اگر تلاوت قرآن را رها کنند، در تنگنا و سختی قرار می‌گیرند و خیر و برکت آن خانه کم می شود و مال و ثروت ساکنان آن کاهش می یابد»(۱۰۶).

۲۰ـ قطع رابطه با خدا :

قطع رابطه با خداوند، یعنی دور شدن از دریای رحمت فیض قدرت بی انتها، کسی که به یاد خدا نباشد و او را نخواند از سرچشمه هستی جدا شده و فقط به اسباب مادی توجه می کند.
در سخن امامان علیهم السلام آمده است که فرموده اند : این کا ر باعث فقیر شدن انسان می شود.
امام صادق (ع) می‌فرماید: «من لم یسأل الله من فضله إفتقر»(۱۰۷) ؛ کسی که فضل خدا را درخواست نکند، فقیر و نیازمند می شود.

۲۱ـ ترک گشایش بر خانواده :

خداوند متعال دوست دارد بروز و ظهور نعمت در ظاهر زندگی افراد نمایان شود، به عبارت دیگر وقتی به بنده ای نعمت عنایت می کند در ظاهر زندگی او نمود و جلوه پیدا کند و آن نعمت‌ها را در آسایش و گشایش همسر و فرزندانش به کار بگیرد.
یکی از عوامل فقر این است که شخص با این که می‌تواند برای خانواده‌اش گشایش ایجاد کند از آن دریغ می ورزد.
امام رضا (ع) می‌فرمایند: «سزاوار است که مرد بر خانواده‌اش، گشایش ایجاد کند تا آرزوی مرگ وی را نکنند.(۱۰۸) سپس امام این آیه را تلاوت فرمود: «ویطعمون الطعام علی حبهمسکیناً و یتیماًو اسیراً »(۱۰۹) ؛ انسان‌های شایسته کسانی هستند که به مسکین و یتیم و اسیر غذا می‌دهند با آن که خود آن را دوست دارند.

۲۲ـ ترک نهی از منکر :

بی تفاوتی نسبت به گناه در جامعه آثاری تخریب کننده دارد و سبب می شود عذاب الهی بر آنان فرود آید و از درگاه خداوند دور گردند. یکی از آثار آن کاهش روزی است.
امام صادق(ع) می‌فرمایند: «اگر جوان یا نوجوانی در میان جمع پرورش یابد ولی آنان او را از گناهی که انجام می‌دهد بازندارند و توبیخش نکنند، خدای متعال، اولین عقوبت و کیفر آن را کاهش روزی آنان قرار می دهد»(۱۱۰).

۲۳ـ ولخرجی :

یکی از عوامل فقر، ولخرجی و استفاده از ثروت و مال، بدون تفکرو اندیشه است. «ولخرجی» ‌استفاده‌ی نابجا است که تبذیر نیز نامیده می شود.
حضرت علی (ع) می‌فرمایند: «کسی که به تبذیر و ولخرجی افتخار کند با ورشکستگی خوار و ذلیل می‌شود»(۱۱۱).
رسول خدا (ص) نیز می‌فرمایند: «کسی که در مخارج زندگی میانه روی کند، خداوند رزق و روزی به او عنایت می کند و هرکس را که تبذیر و ولخرجی کند، از روزی محرومش می‌سازد(۱۱۲).

۲۴ـ خیانت :

همانگونه که رعایت امانت و بازگرداندن آن سبب جلب روزی می شود، خیانت در آن از اسباب فقر و تنگدستی است.
پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «بازگرداندن امانت روزی را جلب و خیانت در آن سبب فقر می‌شود»(۱۱۳).
امیرالمؤمنان علی (ع) می فرمایند: «امانت داری، روزی را به سوی خود جلب می کند و خیانت فقر را به خود جذب می کند»(۱۱۴).

۲۵ـ رد کردن فقیر در شب :

کمک به نیازمندان روزی را دو چندان می سازد، اما رد کردن فقیر به خصوص در شب سبب فقر می شود.
امام علی (ع) می فرمایند:« رد کردن فقیر در شب، باعث فقر می گردد»(۱۱۵).

۲۶ـ قطع کردن رابطه‌ی خویشاوندی :

صله‌ی رحم آنقدر مهم و اثرگذار است که چه مؤمن و چه فاجر اگر به آن عمل کنند از آثار آن بهره مند می‌شوند که از جمله این آثار فزونی ثروت ودارایی است.
امام علی (ع) می‌فرمایند:« اگر خانواده‌ای فاجر گرد هم آیند و به یاری هم بشتابند، خداوند به آنها روزی می دهد ولی اگر خانواده ای با تقوا، تفرقه و قطع رحم کنند خداوند آنها را از روزی محروم می کند»(۱۱۶).
امام علی در بیانی دیگر نیز می فرمایند: «هنگامی که رشته‌ی خویشاوندی بریده شود اموال به دست اشرار می‌افتد»(۱۱۷).

۲۷ـ خواب قبل از طلوع آفتاب :

ما بسیاری از رمز و رازهای این عالم را نمیدانیم و از آنچه در اطرافمان رخ می دهد، بی‌خبریم. صبحگاهان، قبل از طلــوع خورشید، فرشتگان در رفت و آمد بین زمین و آسمان هستند و روزی انسان‌ها را بین آنهـا تقسیم می کنند.
امام رضا (ع) درباره‌ی این آیه ی قرآن:« فالمقسمات أمراً»(۱۱۸). قسم به فرشتگانی که امور را تقسیم می کنند، می‌فرماید: «فرشتگان روزی آدمیان را بین طلوع فجر و طلوع آفتاب تقسیم می‌کنند، هرکس در این وقت بخوابد از روزی خویش غفلت ورزیده است.(۱۱۹)
امام صادق(ع) نیز می‌فرمایند: «خواب بامدادان نیکو و مبارک نیست، روزی را بر می‌گرداند، رنگ انسان را زرد می کند، رنگ صورت را تغییر می دهد، خواب انسان‌های بدبخت است زیرا خداوند روزی انسان‌ها را بین طلوع فجر و طلوع آفتاب تقسیم می‌کند، مبادا در آن هنگام درخواب باشی»(۱۲۰).
امیرالمؤمنان علی (ع) نیز در اثر گذاری این خواب بر روزی انسان فرمودند:« خواب قبل از طلوع خورشید سبب فقر و تنگدستی می شود»(۱۲۱).

 

پی نوشت ها :

۱- مهدی عزیزان، راز رزق، ص ۳۲٫
۲- همان.
۳- همان.
۴- مصطفی خمینی، تفسیرالقرآن الکریم، ج۲، ص ۴۴۹٫
۵-. محمد دشتی، نهج البلاغه، حکمت ۴۳۱٫
۶- سوره ی طه، آیه ۱۳۱٫
۷- سوره ی شوری، آیه ی ۲۷٫
۸- ناصر مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، ج ۲۰، ص ۳۷۳٫
۹- همان.
۱۰- سوره ی مؤمنون، آیه ی ۵۵ و ۵۶٫
۱۱- تفسیر نمونه، ج ۲۰، ص ۳۷۳٫
۱۲- سوره ابراهیم، آیه ۷٫
۱۳- سوره ملک، آیه ۱۵٫
۱۴- نهج البلاغه، حکمت ۳۵۶٫
۱۵ – سوره ذاریات، آیه ۵۸٫
۱۶- نهج البلاغه، حکمت ۳۰۰٫
۱۷- – سوره فاطر، آیه ۳٫
۱۸- سوره عنکبوت، آیه ۱۷٫
۱۹- تفسیر نمونه، ج ۲۰، ص ۳۷۴٫
۲۰- عباس قمی،‌ مفاتیح الجنان، دعای روزه روز ۱۵ ماه رمضان، ص ۳۴۵٫
۲۱- گشایش روزی، ص ۲۵
۲۲- محمدبن کلینی، الکافی، ج۵، ص ۷۸٫
۲۳- محمدباقر مجلسی، البحار، ج ۷۸، ص ۴۵۲٫
۲۴- همان، ج ۶۹، ص ۴۰۸٫
۲۵- عبدالواحد آمدی، عزر الحکم، ص ۸۰۲،
۲۶- البحار، ج ۹۶، ص ۱۴٫
۲۷- همان، ج ۱۰۳، ص ۲۱٫
۲۸- میزان الحکمه، ج ۵، ص ۲۰۵۹٫
۲۹- همان
۳۰- الکافی، ج ۲، ص
۳۱- کریم فیضی تبریزی، الامالی صدوق، ص
۳۲- کریم فیضی تبریزی، الامالی صدوق، ص
۳۳- الکافی، ج ۲، ص ۱۴۰
۳۴- البحار، ج۷۷، ص۱۶۸
۳۵- نهج البلاغه، حکمت ۳۷۱
۳۶- البحار، ج ۷۲، ص ۵۴٫

۶۷- میزان الحکمه، ج ۳، ص ۲۴۴۱
۶۸- شیخ طوسی، الامالی، ص ۱۴۶و بحارالانوار، ج ۶۷، ص ۵۱
۶۹- وافی، ج ۸، ص ۸۰۱
۷۰- محمدرضا حکیمی، ترجمه الحیاة‌، ج ۱، ص ۵۲۹
۷۱- محمدحکیمی، معیارهای اقتصادی در تعالیم رضوی، ص ۱۱۹
۷۲- الحیاة، ج ۲، ص ۲۸۴
۷۳- همان، ج ۴، ص ۳۰۳
۷۴- همان، ص ۲۸۳
۷۵- شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ص ۲۴۱
۷۶- شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۳۰۱
۷۷- شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۳۰۱ و بحارالانوار، ج ۱۰، ص ۹۵٫
۷۸ – ص ۹۵٫
۷۹- سوره طه، آیه ۱۲۴
۸۰- ثواب الاعمال، ص ۴۲٫
۸۱- سوره نحل، آیه ۱۱۲٫
۸۲- گشایش روزی، ص ۱۳۷
۸۳- غررالحکم، ص ۳۵۹٫
۸۴- بحارالانوار، ج ۶۳، ص ۲۹۲
۸۵- گشایش روزی، ص ۱۳۹
۸۶- تحف العقول، ص ۴۲، بحارالانوار، ج ۷۶، ص ۳۱۶
۸۷- غررالحکم، ص ۳۶۶٫
۸۸- غررالحکم،ص ۳۶۱
۸۹- الحسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق ، ص ۴۴۵
۹۰- گشایش روزی، ص ۱۴۱٫
۹۱- غررالحکم، ص ۳۴۵٫
۹۲- شیخ صدوق، الخصال، ص ۳۲۱٫
۹۳- کافِی، ج ۵، ص ۸۶٫
۹۴- بحارالانوار، ج ۷، ص ۳۴۷
۹۵- همان ، ص ۸۴
۹۶- مستدرک الوسایل، ج ۱۵، ص ۱۹۵
۹۷- بحارالانوار، ج ۹۶، ص ۱۶۱٫
۹۸- مستدرک الوسایل، ج ۱۳، ص ۶۳٫
۹۹- بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۲۵۶٫
۱۰۰- همان، ج ۷، ص ۱۶۲٫
۱۰۱- همان، ج ۷، ص ۱۶۲٫
۱۰۲- میزان الحکمه، ج ۳، ص ۲۶۷۸
۱۰۳- گشایش روزی، ص ۱۵۰٫
۱۰۴- الکافی، ج ۵، ص ۱۰۱
۱۰۵- وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۳۴۷
۱۰۶- همان، ج ۶، ص ۲۰۰و بحارالانوار ، ج ۸۹، ص ۲۰۰
۱۰۷- مکارم الاخلاق، ص ۲۶۸، اصول کافی، ج ۲، ص ۴۶۷
۱۰۸- گشایش روزی، ص ۱۵۵
۱۰۹- سوره انسان، آیه ۸
۱۱۰- مرتضی نجفی، اسعة‌ و الرزق، ص ۳۸، به نقل از ثواب الاعمال
۱۱۱- غررالحکم، ص ۳۶۰
۱۱۲- اصول کافی، ج ۲، ص ۱۲۲
۱۱۳- اصول کافی، جلد ۵، ص ۱۳۳
۱۱۴- تحف العقول، ص ۲۲۱
۱۱۵- الخصال، ص ۵۰۵
۱۱۶- الکافی، ج ۲، ص ۳۴۷
۱۱۷- الکافی، ج ۲، ج ۲، ص ۳۴۸
۱۱۸- سوره ذاریات، آیه ۴
۱۱۹- مکارم الخلاق، ص
۱۲۰- همان
۱۲۱- الخصال، ص۵۰۵

نویسنده: قربان منتظمی
منبع : اختصاصی راسخون

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۴/۱۰/۲۱

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی